ماستکتومی یا برداشتن سینه تنها یک عمل جراحی نیست، بلکه برای بسیاری از بیماران گامی مهم در مسیر درمان و بازگشت به زندگی عادی محسوب میشود به همین دلیل آگاهی از انواع این جراحی، شرایط انجام، مراقبتهای قبل و بعد از عمل میتواند نگرانیها را تا حد زیادی کاهش دهد. دکتر نعیمه حیرانی زاده فلوشیپ فوقتخصصی جراحی سرطان پستان در یزد با بررسی دقیق شرایط هر بیمار مناسبترین روش درمانی را انتخاب میکند تا علاوه بر افزایش اثربخشی درمان، کیفیت زندگی بیمار نیز حفظ شود پس اگر قصد انجام این جراحی را دارید مطالعه این مقاله پاسخ بسیاری از سوالات شما را خواهد داد.
ماستکتومی چیست؟
ماستکتومی یا برداشتن سینه نوعی جراحی است که طی آن بخشی یا تمام بافت پستان با هدف درمان یا پیشگیری از بیماری برداشته میشود و بیشتر برای بیماران مبتلا به سرطان پستان یا افرادی که خطر بسیار بالایی برای ابتلا به این بیماری دارند هم انجام میشود.
البته توجه داشته باشید که نوع ماستکتومی با توجه به مرحله بیماری، اندازه توده، شرایط جسمانی و نظر جراح تعیین میشود و بعداز درمان هم در بسیاری از موارد امکان بازسازی سینه نیز همزمان یا پس از جراحی وجود دارد تا ظاهر طبیعی بدن تا حد امکان حفظ شود.
چه افرادی به ماستکتومی نیاز دارند؟
نیاز به انجام ماستکتومی به شرایط پزشکی هر فرد بستگی دارد و همه بیماران مبتلا به سرطان پستان به این جراحی نیاز ندارند؛ پزشک پس از بررسی نتایج آزمایشها، تصویربرداری و وضعیت عمومی بیمار، بهترین روش درمانی را انتخاب میکند.
- افراد مبتلا به سرطان پستان در مراحل مختلف
- بیمارانی که تومورهای متعدد در یک سینه دارند.
- افرادی که امکان انجام جراحی حفظ سینه برای آنها وجود ندارد.
- بیمارانی که پس از رادیوتراپی امکان درمان مجدد ندارند.
- افرادی با جهشهای ژنتیکی مانند BRCA و خطر بسیار بالای ابتلا به سرطان
- بیمارانی که پس از مشورت با پزشک، برداشتن کامل سینه را انتخاب میکنند.
انواع ماستکتومی
انتخاب نوع ماستکتومی به اندازه تومور، محل درگیری، شرایط بیمار و برنامه درمانی بستگی دارد که هر روش با هدف مشخصی انجام میشود و مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارد.
ماستکتومی کامل
در این روش تمام بافت سینه همراه با نوک سینه و پوست مربوطه برداشته میشود اما عضلات زیر سینه حفظ خواهند شد که برای بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان یا افراد پرخطر کاربرد دارد و بعداز عمل هم در بسیاری از موارد بازسازی سینه نیز پس از آن انجام میشود البته توجه داشته باشید که تصمیمگیری درباره این روش باید توسط جراح متخصص انجام شود.
ماستکتومی رادیکال اصلاحشده
این جراحی زمانی انجام میشود که احتمال انتشار بیماری به غدد لنفاوی وجود داشته باشد یعنی علاوه بر برداشتن کامل سینه، تعدادی از غدد لنفاوی زیر بغل نیز خارج میشوند و عضلات اصلی قفسه سینه هم حفظ میشوند توجه داشته باشید که دوران نقاهت این روش نسبت به روش رادیکال قدیمی کوتاهتر است.
ماستکتومی حفظ پوست
در این تکنیک بیشتر پوست سینه حفظ میشود و تنها بافت داخلی، نوک سینه و هاله آن برداشته میشوند و برای بیمارانی مناسب است که قصد بازسازی فوری سینه را دارند توجه داشته باشید که حفظ پوست باعث ایجاد نتیجه زیبایی بهتر پس از بازسازی خواهد شد.
ماستکتومی حفظ نوک سینه
در این روش علاوه بر پوست، نوک سینه نیز حفظ میشود و تنها بافت داخلی سینه برداشته خواهد شد البته این روش برای همه بیماران مناسب نیست و باید از نظر محل تومور و احتمال درگیری نوک سینه بررسی شود ذکر این نکته از اهمیت بالایی برخوردار است که انتخاب صحیح بیمار نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.
ماستکتومی دوطرفه
گاهی برای درمان یا پیشگیری، هر دو سینه برداشته میشوند و به طور معمول در افراد دارای ریسک ژنتیکی بالا یا در برخی موارد خاص سرطان توصیه میشود البته تصمیم برای انجام این جراحی باید پس از مشاوره دقیق با پزشک باشد.
آمادگیهای لازم قبل از ماستکتومی
آمادگی مناسب قبل از جراحی میتواند احتمال بروز عوارض را کاهش داده و روند بهبودی را سریعتر کند که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- انجام آزمایشها و تصویربرداریهای تجویز شده
- اطلاع دادن به پزشک درباره بیماریهای زمینهای
- قطع مصرف داروهای رقیقکننده خون طبق دستور پزشک
- ترک سیگار چند هفته قبل از جراحی
- ناشتا بودن در زمان تعیینشده
- آماده کردن وسایل مورد نیاز برای دوران نقاهت در منزل
مراحل انجام جراحی ماستکتومی
جراحی ماستکتومی طی چند مرحله برنامهریزیشده انجام میشود تا درمان با بیشترین دقت و ایمنی صورت گیرد توجه داشته باشید که آشنایی با این مراحل میتواند اضطراب بیمار را کاهش دهد.
بیهوشی
ابتدا بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد تا در طول جراحی هیچگونه درد یا ناراحتی احساس نکند؛ تیم بیهوشی وضعیت قلب، تنفس و علائم حیاتی را به طور مداوم کنترل میکند. این مرحله با رعایت استانداردهای ایمنی انجام میشود و پس از اطمینان از بیهوشی کامل هم جراحی آغاز خواهد شد.
ایجاد برش جراحی
جراح محل مناسب برش را با توجه به نوع ماستکتومی انتخاب میکند پس دقت در این مرحله اهمیت زیادی دارد. توجه داشته باشید که محل برش به گونهای طراحی میشود که علاوه بر دسترسی مناسب امکان بازسازی سینه نیز فراهم باشد همچنین اندازه و شکل برش هم در بیماران مختلف متفاوت خواهد بود.
برداشتن بافت سینه
در این مرحله بافت مورد نظر به طور کامل یا جزئی خارج و در صورت نیاز، غدد لنفاوی نیز بررسی یا برداشته خواهند شد. هدف اصلی حذف کامل بافت درگیر و کاهش احتمال عود بیماری است توجه داشته باشید که این مرحله حساسترین بخش جراحی محسوب میشود.
کنترل خونریزی و قرار دادن درن
پس از پایان جراحی، خونریزی کنترل شده و در صورت نیاز لوله درن برای تخلیه مایعات قرار داده میشود، وجود درن به کاهش تجمع مایع و تسریع روند بهبود کمک میکند و مدت باقی ماندن آن هم بسته به شرایط بیمار متفاوت خواهد بود.
بخیه و انتقال به ریکاوری
در پایان محل جراحی بخیه زده شده و پانسمان انجام میشود سپس بیمار به بخش ریکاوری منتقل خواهد شد تا وضعیت عمومی او تحت نظر قرار گیرد. پس از پایدار شدن شرایط، بیمار به بخش بستری منتقل میشود. دکتر نعیمه حیرانی زاده بهترین دکتر سرطان سینه در یزد تمامی مراحل درمان را با دقت و بر اساس شرایط اختصاصی هر بیمار برنامهریزی میکند.
مراقبتهای لازم و ضروری بعد از ماستکتومی
رعایت مراقبتهای بعد از عمل نقش مهمی در کاهش عوارض و تسریع روند بهبودی دارد به همین دلیل بیماران باید تمامی توصیههای پزشک را به دقت دنبال کنند.
- مصرف منظم داروهای تجویز شده
- مراقبت صحیح از پانسمان و محل جراحی
- تخلیه درن طبق آموزش پزشک
- انجام تمرینات حرکتی شانه در زمان مناسب
- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین
- مراجعه منظم برای ویزیت و بررسی روند بهبود
- رعایت رژیم غذایی سالم و مصرف مایعات کافی
- اطلاع دادن هرگونه تب، ترشح یا درد غیرطبیعی به پزشک
آیا امکان بازسازی سینه بعد از ماستکتومی وجود دارد؟
بله، امروزه بازسازی سینه یکی از بخشهای مهم درمان بسیاری از بیماران محسوب میشود که مهمترین هدف آن هم ایجاد ظاهری طبیعی و افزایش اعتمادبهنفس بیمار است. این بازسازی میتواند همزمان با جراحی ماستکتومی یا چند ماه پس از پایان درمان انجام شود که پزشک بسته به شرایط بیمار انتخاب میکند.
بازسازی سینه با استفاده از عمل پروتز سینه یا بافتهای بدن بیمار انجام میشود و هر روش مزایا و شرایط خاص خود را دارد. دکتر نعیمه حیرانی زاده، فلوشیپ فوقتخصصی جراحی سرطان پستان پس از بررسی وضعیت بیمار بهترین گزینه را پیشنهاد میدهد تا علاوه بر موفقیت جراحی سرطان سینه نتیجه زیبایی هم مطلوب باشد از همه مهمتر مسیر درمان سرطان سینه هم کاملتر طی شود.
عوارض و خطرات احتمالی ماستکتومی
مانند هر عمل جراحی، ماستکتومی هم احتمال دارد که با عوارضی همراه باشد اما بسیاری از این مشکلات با رعایت توصیههای پزشکی قابل کنترل هستند به همین دلیل انتخاب جراح باتجربه و مراقبت صحیح احتمال بروز آن را کاهش میدهد
- درد و حساسیت محل جراحی
- خونریزی یا هماتوم
- عفونت محل زخم
- تجمع مایع (سروما)
- محدودیت موقت حرکت شانه
- تورم لنفاوی دست (لنف ادم)
- بیحسی یا تغییر حس پوست قفسه سینه
- ایجاد اسکار یا جای زخم
در نهایت…
ماستکتومی یکی از موثرترین روشهای درمانی و پیشگیرانه برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان است و انتخاب نوع جراحی باید بر اساس شرایط هر فرد انجام شود. آگاهی از مراحل عمل، مراقبتهای قبل و بعد از جراحی و امکان بازسازی سینه به تصمیمگیری آگاهانه کمک میکند علاوه بر آن مراجعه به پزشک متخصص و پیگیری منظم پس از درمان هم نقش مهمی در افزایش موفقیت درمان و کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد.
